Vivian Ross-Smith

Swansea Performance Weekend 
20 .11.25 - 23.11.25
Glynn Vivian Art Gallery, Swansea

In response to Linder: Danger Came Smiling, touring from Hayward Gallery to Glynn Vivian Art Gallery, Swansea-based artists Vivian Ross-Smith and Holly Slingsby curated a weekend of live performance and video works in the gallery. Swansea Performance Weekend’s programme of live performance and video works expands and brings alive themes from the Linder’s exhibition including consumption, domesticity, gender performativity, mass media, bodies, archetypal figures and pleasure. 

- Live Performances -

John Walter, see photos here
SGÔR, see photos here
Holly Slingsby, see photos here
Vivian Ross-Smith + Esyllt Angharad Lewis, see photos here

- Video Showreel Artists -

Adele Vye, Aled Simons, Alex Hetherington, Bhebhe & Davies, Jenny Baines, Jessa Mockridge, Rebecca Moss, Sophie Lindsey, Quilla Constance and Zia Torta.

- In response to the programme -

Misdirections
by Kit Edwards

I’m on a moving train, at my desk, in the Kardomah, awaiting a rolling dessert trolley. Moving north (instead of west) toward the end of the line. I write a list: 

trace

sensation

space

relationship

address

encounter

It’s early and already dark, a golden light moves through me, I’m late. The performance hasn’t started yet and now spaciousness grows between us, the point of encounter shifts off its plane. The spirit level tilts. On this backward-moving train, I sit and await my dessert. 

I enter the gallery and instead of dessert I’m handed a paper cup of somebody else’s cider, warm, as it tends to be. And I’m talking to a person in a frantic suit, a paper bear’s head engulfing their own human head. But it’s not a bear, it’s a tanuki, and who is Tanuki? I ask. I lean in to the hole from which he shouts. He says he’s met a wonderful couple, a brilliant pair — gorgeous, smart, charismatic — don’t you just love it when that happens? I nod and search the room for this glistening pair only to find Linder, who’s appeared beside me at the bar, which I now notice is illustrated with flaming visions of Lazarus, roaches, a phoenix rising. We say hello. She is a long curled paper cutting (a diagram of love), she grips my arm and says, I love your lipstick. I say, I love your dress, and I do. 

I’m late so there’s no time for more Linder and I turn and rush up the steps, landing beneath the balcony where something is happening. There are four or five people active in the happening, masked and dressed for kinky business. They are busy bodies, gussied up and attempting to connect a conference call to consult about something. We’re not really sure what, J says, they gather and then disperse, and we follow them around obediently. Timers sound and something occurs. One of them has managed to update to fiber optic broadband. Chains, miscellaneous brushes, and jade face rollers swing, bodies loll, and bother each other, posing and fussing, all comes to nothing. Faces gleam with jelly facemasks. A bank manager in a balaclava stands before one of Linder’s works (come find me where I’m hiding) straddling it with their arms. The pose aspires to dominance but betrays a yearning. 

In a small dark room beside the gallery, a series of video works play. I duck in and the woman from the first keep-fit aerobic video in the Welsh language tells me she wants me to concentrate on how I'm feeling, that the body, like a body of water, can be held. In another film, two women stand facing each other in profile accompanied by the sound of breathing – not their own but someone else’s, slow, deep, close. I match it, inhaling softly through my nose. One of the women crouches slightly while the other smoothes her palms over the crown of her head, running her hands through her blonde hair, tugging gently on the ends. Mirror neurons fire in all directions. 

I return to the action and the group is trying to connect again. They bustle into an enclosed display, phones held aloft, but their proximity causes glitches on the line and suddenly discordant howls sound and ricochet around the space and for a moment we all lose the plot, blinking wide-eyed, souls agape. 

“I became convinced that I was the same person as everyone around me, and repeatedly asked of the other patrons, are you me?” 

The tannoy sounds: 

THE GALLERY WILL BE CLOSING IN 5 MINUTES, PLEASE MAKE YOUR WAY OUT OF THE GALLERY. 

The slackers gain animus and join the call, clapping in our faces, shooing hens. Beside me the penny drops – Ah! They’re bad invigilators. But their neighbour is not convinced – no, no –  they’re doms and subs. The really real invigilator is applauding amusedly on her seat. P leans her phone into my ear and it whispers: can I get a thumbs up when you’ve received the message? 

On the train home there is gossip of a miscommunication amongst the players; the doms were not domming, the subs were enacting sub on sub violence. What is a good dom anyway? Maybe I just want to be looked in the eye, O says. O’s venus is in Virgo which means they only fall in love every four years. I redownload Co-Star and it tells me that this coming year Neptune and Saturn will meet again at 0° Aries on 20 February, marking a powerful new era where dreams meet reality, and visionary systems will take hold. The last time the planets aligned was in November 1989, and it tells me that history is not a circle but a spiral. 

Or an infinitely re-recorded tape (vulnerable to damp, memory degrading). Or a washing machine on a spin cycle. In another video, a woman kneels before the doorway of a washing machine. We are inside looking out. She presses buttons, slams the door, switches on a headlight and leans toward the drum as it fills with water. From the camera’s eye it is she who spins, the storm moving about us, sloshing this way and that. Soon she becomes orbs of light held in darkness and we are swallowed, moving endlessly through the watery yawn.  

I remember watching the washing machine as a child, sitting close on a blanket on the kitchen floor. It seemed to communicate some intelligence of its own – anthropomorphic in its pauses and shudders, beginning again at will. And it's all-consuming spin, making that which was once solid and familiar, undone. 

The observer is, in some way, part of that which they observe. 

“...as I swam into a black hole I saw the back of my own head”

Two days later I am back via the right train. I write this from here, the longest night of the year. And here, in the year 2026, the planets inching closer by the second. 

Linder’s room is cleared of obvious perverts and H sits in a golden puddle (electrum), beside a silver bowl of safety pins. Pages from magazines filled with images of the Virgin Mary are spread before her. Dress-maker’s scissors tethered by a red cord are summoned from her pocket and begin to bite. Holy mothers are severed and fixed to her gown. I write: 

pinned

pining

kneeling

pucker

puncture

punctum 

I can’t remember when I stopped praying with words, but now it's without intellect and directed down not up. She works quickly, her hands trembling slightly, and at times she rises with a dish of glistening Marys and invites us to assist. Shallow breaths, rummaging, gentle struggle, the warmth of skin’s proximity. Marys accumulate, the one made abundant in the maximalist tradition. H kneels in devotion to her image, and above her bowed head, Linder frowns in perpetuity. 

In the video room, I watch a woman demonstrate an elaborate contraption that assists her in smiling. Two clothes hangers are hooked into the corners of her mouth, each attached to a pulley holding a bucket of water that slowly fills from drizzling watering cans. Her mouth gurns reluctantly toward the sky. In another, a librarian fantasises about the reader of Spivak’s In Other Worlds, hands in dislocated choreographies, rubbing and stroking the page. Someone else paints a mountainscape on a slice of white bread. Another dances a strip tease for their parents on Christmas day. 

Elsewhere, a crowd lines the atrium, leaning against walls, crouching on the stairs. Black banners from an  exhibition hang from the mezzanine and read: 

Synchronised swallow

Syndicated spectacle

A conspicuously dressed trolley is wheeled before us, two pairs of feet in white socks are visible beneath its skirt. They tentatively push the trolley forward, weaving between artworks and bodies, following the patterns of the marble floor. Like a newborn thing they grow in confidence and curiosity and begin to pose a threat to decorum. 

V and E (asynchronous sisters, fraternal twins) back arse-first from beneath the trolley, dressed for dinner (or for polishing, or whipping cream, I’m not quite sure). They hold each other’s gaze, clutching the trolley with white-gloved hands, and begin again, now at pace. Breathless, they take flight, finding the fulcrum. 

After, the two women stand there panting like dogs. 

The quilt is lifted, fluffed and rested on the ground. The sisters lay beside each other and a marshmallow is flung audaciously into the air, their wet mouths open and wanting. A plump body hits the cold tile. Fort-da. We laugh, recognising the game. One leaps up to the mezzanine, seeking greater stakes while the other dances around the room, hurling mallows to the heavens. They pretend to aim, but I think they’re barely trying – it’s more fun that way. 

On the mezzanine is the crowning glory. Behind a case, upon a plinth, a swollen and crumbling meringue sits atop a pink cushion. This is a heist. And this is a red herring. The meringue is huge and smashable, mocking the crown moulding, the shining porcelain displayed about the gallery. 

The sisters are hungry and beyond the pale. They liberate the meringue and begin to gorge, feeding scraps to each other. High on sugar and the authority their gloves allow, they thunder through the galleries, balancing baby meringues on statues, tipping recklessly over the balcony, snacking over Pan’s resting body. They leave fistfuls for onlookers to taste, and I do: sweet baked sugar, becoming milk, becoming nothing. 

Eventually, they descend, trolley and wrecked meringue in tow, and abscond to the garden. From the belly of the meringue they pull two drams of whisky, pour and swallow. I smell its heat from metres away. 

That night I dream of the Kardomah. I peer through a trick mirror and observe a sea of shining silvery heads fill the dining room, chattering and tilting cups of scalding coffee to their lips. Forkfuls of sponge, custard, lambs liver and onions, peas sliding across their laps and onto the tiled floors to the corners of the universe. I’m taken by the hand to a small table in the centre of the room. We are in a leisure centre, a school, a snooker hall, and a doctor's surgery. I see the dessert menu rise up before me. Words on toasty brown laminate, in large print, read ‘swinging candle whip’ in Comic Sans. As the owner sweeps past he rocks toward me and taps the menu with an outstretched finger – tap, tap – that’s the one, he says. A waitress (with great authority) dressed in a black pinafore with a white collar and cuffs comes close, she leans toward me and I ask, do you have any dessert? Even though I’m well aware that they do. She looks at me, her brow furrowed, the corners of her mouth turning upward. She rises and walks away, arms swinging in slow motion. I turn my chin to face the window. A field of ivory lace. A family portrait, the faces shifting and settling. I sit there for a long time before a light bounces in the corner of my vision, and I know what’s coming. I feel its wheels rolling closer and closer, though I daren’t look. 

Camgyfeiriadau
gan Kit Edwards
addasiad Esyllt Angharad Lewis

Fi ar drên sy’n symud, wrth fy nesg, yn y Kardomah, yn aros am droli pwdin ar olwynion. Ni’n symud tua’r gogledd (yn hytrach na thua’r Gorllewin) - at ddiwedd y lein. Fi’n sgwennu rhestr: 

trace / ôl

sensation ~ teimlad

space / gofod

relationship / perthynas

address / cyfeiriad

encounter / cyfarfyddiad

Mae’n gynnar ac eisoes yn dywyll. Mae goleuni lliw aur yn symud drwydda i: fi’n hwyr. Dyw’r perfformiad heb ddechre eto ac mae ehangder yn tyfu rhyngom ni nawr: mae pwynt y cyfarfyddiad yn symud oddi ar ei echel. Mae’r cydbwysedd ar oleddf; fi’n iste ac yn aros am fy mhwdin. 

Fi’n cyrradd yr oriel ac yn hytrach na derbyn pwdin, dyma fi’n derbyn cwpan papur o seidr rhywun arall, seidr lled gynnes fel y tuedda i fod. A fi’n siarad gyda rhywun mewn siwt brysur, â phen arth bapur yn traflyncu eu pen dynol eu hunan. Ond nid arth yw e, ond tanuki, a beth yw Tanuki? Fi’n gofyn. Fi’n gwyro tua’r twll y mae e’n gweiddi ohono. Mae’n datgan ei fod wedi cwrdd â chwpwl ardderchog, pâr bendigedig – gorjys, smart, hudolus – onid wyt tithe’n ffoli ar hynny? Fi’n nodio ac yn chwilota’r stafell am y pâr disgleiriol hwnnw nes i’m llygaid ganfod Linder, sydd wedi ymddangos drws nesa i fi wrth y bar bach, sydd, fi’n gweld nawr, yn llawn darluniau fflamllyd o Lasarws, cocrotsis a ffenics ar fin codi. Ni’n dweud ‘helo’. Mae hi’n ddarn hir o bapur cyrliog yn torri (deiagram o gariad), mae’n gafael yn fy mraich a dweud, I love your lipstick. Fi’n dweud, fi’n caru dy ffrog, a fi’n gweud calon y gwir. 

Fi’n hwyr felly sdim amser am ragor o Linder a fi’n troi a rhuthro lan y grisie, a glanio o dan y balconi lle mae rhywbeth yn digwydd. Mae pedwar neu bump o bobl yn rhan o’r digwydd, mewn masgie ac wedi gwisgo gogyfer pethach cinci. Chwilgwn, wedi taclu i hela, yn ceisio cynnal galwad ffôn casglebol i ymgynghori am rwbeth. Ni ddim yn siŵr iawn beth, meddai J, maen nhw’n ymgasglu cyn gwahanu, a dyma ni’n eu dilyn yn ufudd. 

Mae amseryddion yn seinio ac mae rhywbeth yn digwydd. Mae un ohonyn nhw wedi llwyddo i ddiweddaru i fand eang ffibr optig. [on’dyw hwnna’n Gymrâg pert?] Mae cadwyni, brwshys anhebygol, a phethe jâd rowlo wyneb yn shiglo; cyrff yn lolian, a bygytian ei gilydd, yn ystumio a ffysán, yn arwain yn y diwedd at ddim byd. Wynebau’n sgleinio mewn masgie jeli. Mae rheolwr banc mewn balaclafa yn sefyll o flaen un o weithie Linder (come find me where I’m hiding) a’i rychwantu gyda’i freichie. Mae’r ystum yn ceisio cyfleu tra-arglwyddiaeth ond yn datgelu bod y rheolwr banc, mewn gwirionedd, yn dyheu am rywbeth.

Mewn stafell fechan dywyll drws nesa i’r oriel chwaraeir cyfres o weithiau fideo. Fi’n pipo mewn ac mae’r fenyw grëodd fideo cadw’n heini cyntaf y Gymraeg yn gweud wrtha i ei bod hi moyn i fi ganolbwyntio ar sut fi’n teimlo: fod modd dal y corff, fel corff o ddŵr, [er nad yw ‘corff o ddŵr’ yn gweithio yn y Gymraeg]. 

Mewn ffilm arall, wele ddwy fenyw’n sefyll yn wynebu ei gilydd â sŵn anadlu’n gydymaith iddynt – nid eu hanadlu eu hunain ond eiddo rhywun neu rywrai eraill, yn araf, yn ddwfn, yn glós. Fi’n dewis atseinio’r sŵn; anadlu’n feddal drwy’r trwyn. Mae un o’r menywod yn lled gyrcydu tra bo’r llall yn llyfnhau cledrau ei dwylo ar ei chorun penfelyn, a fflicio cudynnau ei gwallt yn ysgafn. 

Mae nerfgelloedd drychol yn saethu i bob cyfeiriad. 

Fi’n dychwelyd at y bwrlwm[!] a dacw’r grŵp yn ceisio ailgysylltu. Maen nhw’n byrlymu mewn i ofod arddangos caëedig, eu ffonau symudol yn anelu tua’r nen, ond mae eu hagosrwydd yn achosi [does dim gair Cymraeg am glitch, heb sôn am glitches – terfysg?] ar y llinell ac yn sydyn dacw sŵn udo anghytgordiol yn seinio ac atseinio o gylch y gofod ac am eiliad ni i gyd yn colli’r plot, gan glipio’n llyged yn wyllt, ein heneidiau’n gegrwth. 

 “I became convinced that I was the same person as 

everyone around me, and repeatedly asked of the other patrons, 

are you me?” 

Mae’r tanoi’n seinio [yn Saesneg, wrth gwrs, ond cyfieithiad yw hwn, wrth gwrs, felly arnofiwch eich anghrediniaeth am eiliad, ogydd]: 

BYDD THE YR ORIEL GALLERY YN CAU CLOSING MEWN IN 5 FIVE MINUTD, PLEASE GADEWCH MAKE YR YOUR ORIEL WAYOUT OS GWELWCH OF YN THE GALLERY DDA. 

Mae’r dala-slac-yn-dynn-wyr yn ymddeffro ac yn ymuno â’r alwad, yn clapio gerbron ein hwynebau, fel hysio ieir. Drws nesa i fi, daw sylweddoliad – A! Goruchwylwyr gwael ydynt. Ond smo’u cymydog mor siŵr – na, na – doms a subs y’n nhw. [fan hyn yn y Gymraeg ni am ddefnyddio pennau ac ôlau, iawn]? Mae’r goruchwyliwr gwirioneddol wir yn cymeradwyo’n foddhaus yn ei sedd. Mae P yn pwyso ei ffôn i mewn i ’nghlust ac mae’n sibrwd: wnei di anfon thumbs up pan fyddi di wedi derbyn y neges? 

Ar y trên gatre dyma hel clecs am gamgyfathrebu ymysg y chwaraewyr; doedd y pennau ddim yn penio, ac roedd yr ôlau yn perfformio trais ôl ar ôl. Beth yw pen da beth bynnag? Falle yr hyn yr wyf i’n ei ddeisyf yw i rywun edrych i fyw fy llyged, meddai O. Mae fenws O yn Virgo/Y Forwyn sy’n golygu ei bod ond yn cwympo mewn cariad bob pedair blynedd. Dwi’n lawrlwytho Co-Star eto ac mae’n dweud wrtha i y bydd Neifion a Sadwrn yn cwrdd flwyddyn nesaf ar 0° Aries/Yr Hwrdd ar yr 20fed o Chwefror, gan nodi cyfnod newydd grymus lle mae breuddwydion yn cwrdd â realiti, a systemau gweledigaethol yn gafael. Tachwedd 1989 oedd y tro dwetha i’r planedau gydlunio, ac mae’n gweud wrtha i nad cylch yw hanes, ond trōell. 

Neu dâp sy’n cael ei ailrecordio byth bythoedd (ar drugaredd lleithder, a’r atgof yn dirywio). Neu beiriant golchi yn troelli a sychu dillad yn ddiddiwedd. Mewn fideo arall, mae menyw’n penlinio wrth ddrws peiriant golchi. Ni tu fewn yn edrych mas. Mae hi’n gwasgu botymau, hyrddio’r drws, yn cynnau lamp i’r pen ac yn symud tua’r drwm wrth iddo lenwi â dŵr. O lygad y camera hi sy’n troelli, a’r dymestl yn symud o’n hamgylch, yn slochian ffor’hyn a ffor’co. Cyn hir cylchoedd goleuni yw hi yn nofio mewn tywyllwch. Cawn ein llyncu; symudwn yn ddiddiwedd drwy’r dylyfu gên dyfrllyd. 

Yn blentyn, fi’n cofio gwylio’r peiriant golchi, iste’n agos ar flanced ar lawr y gegin. Roedd e fel pe bai’n cyfathrebu rhyw fath o ddeallusrwydd ei hunan – yn anthropomorffig yn ei oedi a’i gryndod, cyn dechrau eto’n ddisymwth. Y troelli hollysol, a berai i’r hyn oedd unwaith yn gadarn ac yn gyfarwydd ymddatod. 

Mae’r gwyliwr, mewn rhyw ffordd, yn rhan o’r hyn y maen nhw’n ei wylio. 

“...as I swam into a black hole I saw the back of my own head”

Ddeuddydd yn ddiweddarach fi nôl, wedi amseru’r trên yn gywir. Fi’n sgwennu hwn o fan hyn, noson hira’r flwyddyn. A fan hyn yn y flwyddyn 2026, mae’r planedau’n ymlithro’n agosach bob eiliad. 

Mae stafell Linder yn glir o unrhyw byrfyrts amlwg, a dacw H yn iste mewn pwdel aur (electrwm), a bowlen o seffti pins arian wrth ei hymyl. Mae tudalennau o gylchgronau’n llawn delweddau o’r Forwyn Fair ar wasgar o’i hamgylch. O’i phoced, ar dennyn coch, tynnir siswrn cynllunydd ffrogiau ac mae’n dechre brathu. Mae mamau sanctaidd yn cael eu torri a’i glynu at ei gown. Fi’n sgwennu: 

pinned / pin

pining ~ trachwantu

kneeling / penlinio

pucker / crychu

puncture / pyncjar

punctum / (y)smotiau

Fi’n methu cofio’r union adeg wnes i roi heibio gweddïo gyda geiriau, ond bellach ysgarwyd y weithred o’r meddwl yn llwyr, a dwi’n ei chyfeirio am lawr, nid am lan. 

Mae hi’n gweithio’n gyson, ei dwylo’n ysgwyd t’mbach, a bob nawr ac wlêth mae’n codi â’u dysgl yn llawn Morwynion [Mair] gan ein gwahodd i’w chynorthwyo. Anadlu bas, twrio, ymdrechu ysgafn, cynhesrwydd closrwydd croen. Mae pob un Mair yn lluosogi, yn doreithiog yn y traddodiad mwyafsymiol. Yn ei defosiwn penlinia H, ac uwch ei phen plygedig, dacw Linder yn gwgu am byth. 

Yn y stafell fideo, fi’n gwylio menyw’n arddangos teclyn cymhleth sy’n cynorthwyo ei gwên. Mae dau hongiwr dillad yn bachu corneli ei cheg, y naill a’r llall yn sownd wrth bwli [pulley nid bully – fwli fydde fe wedyn)] sy’n dal bwced o hylif y mae caniau dŵr yn ei haraf lenwi gan orfodi ei cheg i guchio’n anfodlon tua’r nen. Mewn fideo arall, mae llyfrgellydd yn ffantaseiddio am ddarllenydd In Other Worlds Spivak, eu dwylo’n dawnsio'n anghymarus, yn rhwbio ac yn anwesu’r dudalen. Mae rhywun arall yn paentio golygfa o fynydd ar dafell o fara gwyn. Mae un arall yn strip-bryfocio, adloniant i’w rhieni ar ddydd Nadolig. 

Mewn gofod arall, mae torf yn rhes ar hyd yr atriwm, yn pwyso yn erbyn walie, yn cyrcydu ar y grisie. Mae baneri du’r arddangosfa’n hongian o’r groglofft â’r geirie: 

Synchronised swallow 

Syndicated spectacle 

Dyma droli ffansi-drés yn treiglo o’n blaenau, dau bâr o draed mewn sanau gwynion yn weladwy o dan ei sgert. Maen nhw’n betrusgar wthio’r troli yn ei blaen, yn gwehyddu rhwng gweithiau celf a chyrff, yn dilyn patrymau’r llawr marmor. Fel peth newydd-anedig maen nhw’n magu hyder a chwilfrydedd ac yn dechre bygwth yr hyn sy’n waraidd.

Mae V ac E (chwiorydd anghyfamserol, efeilliaid ynysoedd pell) yn cefnu pen-ôl gynta o grombil y troli, wedi taclu ar gyfer swper (neu ar gyfer polisio, neu chwipio hufen, sa i cweit yn siŵr). Maen nhw’n dal llygad ei gilydd, yn crafangu’r troli gyda’u dwylo-menyg-gwynion, ac yn dechre eto, nawr yn glou. Mas o bwff, maen nhw’n hedfan, yn ffeindio’r ffwlcrwm. 

Wedyn, mae’r ddwy fenyw yn sefyll yna â’u gwynt yn eu dyrnau fel cŵn hela. 

Codir y cwilt, ei fflyffio a’i roi i orffwys ar y ddaear. Mae’r chwiorydd yn gorwedd gyda’i gilydd a chaiff malws melys eu tasgu’n haerllug i’r awyr, eu cegau gwlyb ar agor ac eisiau. Mae corff mwythdew’n taro teilsen oer. Fort-da. Ni’n chwerthin, yn nabod y gêm. Mae un o’r ddwy yn llamu i’r groglofft, yn mentro’n uwch tra bo’r llall yn danso o gylch y stafell, yn hyrddio malws tua’r nefoedd. Maen nhw’n esgus anelu, ond mae’r ymdrech yn dila – mae’n fwy o hwyl felly. 

Dacw’r wobr fawr ar y mezzanine. Tu ôl i gasyn, ar ei ben ei hun, wele meringue chwyddedig a briwsionllyd ar glustog melfed lliw rhospinc. Lladrad yw hwn. A hela sgwarnogod yw hwn. Mae’r meringue hawdd ei ddamshgel yn gwatwar mowldin y nenfwd a phorslen disglair yr oriel.

Mae’r chwiorydd yn llwglyd, maen nhw wedi mynd tu hwnt i’r ffin. Maen nhw’n gollwng y meringue yn rhydd a dechre sglaffio a bwydo sgraps i’w gilydd. Yn feddw ar y siwgr, a chyda’r awdurdod y mae eu menyg yn ei ganiatáu iddynt, maen nhw’n taranu drwy’r orielau, yn cydbwyso cywion meringues ar gerfluniau, yn tipio’n ddiofal dros y balconi, yn byrbrydio dros gorff gorffwysol Pan. Maen nhw’n gadael dyrneidiau i’r gwylwyr gael blasu, a fi’n ufuddhau: siwgr melys wedi tostio, yn toddi’n llaeth, yn toddi’n ddim.

O’r diwedd, maen nhw’n disgyn, gyda’r troli a’r meringue drylliedig i’w canlyn, a jengid i’r ardd. O fola’r meringue maen nhw’n tynnu dau ddram o wisgi, eu harllwys, a’u llyncu. Fi’n arogli’r gwres o ben draw’r ardd. 

Y noson honno, fi’n breuddwydio am y Kardomah. Caf gipolwg ar ddrych ffug a gwylio môr o bennau arian sgleiniog yn llenwi’r stafell fwyta, yn parablu a gogwyddo gwydrau o goffi gorboeth at eu gwefusau. Ffyrcedeidi o spynj, cwstard, afu oen a winwns, pys yn sglefrio ar draws eu côlau hyd at y llawr teils i gorneli’r bydysawd. Caf fy nhywys gerfydd fy llaw at fwrdd bach ynghanol y stafell. Dyma ni mewn canolfan hamdden, mewn ysgol, mewn neuadd snwcer, ac mewn meddygfa. Dyrchefir bwydlen pwdins o’m mlaen. Argraffwyd ar bapur brown tostiog, lamineiddiedig, mewn print bras, y geiriau ‘swinging candle whip’ mewn Comic Sans. Wrth i’r perchennog sgubo heibio mae’n sigl-di-gwtio tuag ata i ac yn tapio’r fwydlen gyda’i fys ymestynnol – tap, tap – co’r un, medde fe. Mae gweinyddes (mawr ei hawdurdod) wedi ei gwisgo mewn pinaffor ddu â choler a chỳffs gwyn yn closio, ac yn plygu tuag ata i a finne’n gofyn, os ’da chi bwdins ar waith? Er bo fi’n gwbod yn iawn fod yma bwdins ar waith. Mae’n edrych arna i, ei haeliau’n gwgu, a chorneli ei cheg yn troi am lan. Mae’n codi a cherdded i ffwrdd, ei breichiau’n pendilio mewn amser araf. Fi’n troi fy ngên i wynebu’r ffenest. Cae o lês lliw ifori. Llun teuluol, y wynebau’n symud a setlo. Fi’n eistedd yno am amser hir cyn i ole fownsio drwy gil fy llygad, a fi’n gwbod yn net beth sy’n dod. Fi’n synhwyro ei olwynion yn rowlo’n agosach ac agosach, ond sai’n meiddio edrych.  

Follow Swansea Performance Weekend on Instagram: @swanseaperformance